ir. Silvia Blankestijn - 2010

Artikel: Respectvol communiceren

Dit artikel is gebaseerd op de vier elementen van het model van geweldloze communicatie. Het model is ontwikkeld door Marshall Rosenberg. Tevens introduceerde Rosenberg twee dieren om het verschil tussen geweldloze en gewelddadige communicatie te verduidelijken: de giraf en de jakhals. In dit artikel laat ik u graag symbolisch met deze dieren kennismaken.

Het model van geweldloze communicatie bestaat uit vier elementen:

• waarneming
• gevoelens
• behoeften
• verzoeken

Ik licht deze elementen toe met behulp van de jakhals en giraf.

1. Waarnemen versus interpreteren en oordelen

Jakhals

De jakhals maakt voortdurend interpretaties van hetgeen hij ziet en hoort. Deze interpretaties zijn gebaseerd op zijn eigen referentiekader en zijn eigen ervaringen. Wanneer zijn interpretaties niet overeenstemmen met de intenties en gedachtenwereld van de ander, zal de ander zich niet begrepen voelen. Wanneer de jakhals hier ook nog een portie oordelen over de ander aan toevoegt, is de kans op strijd aanzienlijk.

Giraf

De giraf, het landdier met het grootste hart, neemt objectief waar wat er gebeurt. Hij communiceert deze waarnemingen open en liefdevol naar de ander, en is benieuwd of de ander zijn waarnemingen herkend. Er ontstaat een gesprek dat is gebaseerd op wederzijds respect en betrokkenheid. 

2. Gevoelens versus quasi-gevoelens

Giraf

De giraf vertelt open en eerlijk hoe hij zich voelt. Gevoelens kunt u heel krachtig aanduiden door middel van één woord in de categorie Bang, Boos, Blij of Bedroefd. Hoe meer woorden worden gebruikt, hoe onduidelijker de communicatie. Wanneer u open en direct durft te zeggen hoe u zich voelt, wordt u sterk in uw kwetsbaarheid. Vaak een ontwapenende manier van communiceren.

Jakhals

De jakhals doet alsof hij zijn gevoelens met u deelt, maar in feite vertelt hij u zijn oordelen. Rosenberg noemt dit daarom quasi-gevoelens. Het is communicatie met een erg vervelende bijsmaak. De ander geeft de indruk dat hij zich kwetsbaar opstelt, maar geeft u in feite een dreun. Als u bijvoorbeeld zegt: “Ik heb het gevoel dat jij deze opdracht niet aankunt.”, zegt u eigenlijk: “Ik vind jou niet gekwalificeerd voor deze opdracht.” Welk gevoel deze inschatting bij u oproept is volstrekt onduidelijk in deze mededeling.

3. Behoeften versus verwijten

Giraf

Gevoelens zijn een signaal van de onderliggende behoeften. Behoeften zijn, veelal onbewust, een sterke drijfveer in ons handelen. De giraf is alert op zijn eigen behoeften en op de behoeften van de ander, en communiceert hierover. Communiceren over uw behoeften vergroot het wederzijds begrip. Zeker wanneer het gaat over ‘negatieve’ gevoelens, kan het zoeken naar de onderliggende behoeften zeer ontwapenend werken.

Jakhals

De jakhals laat zich leiden door zijn (negatieve) gevoelens en emoties. Deze ontaarden gemakkelijk in verwijten. U verwijt de ander dat hij niet in uw behoeften voorziet. Soms zijn we bereid om de ander tot in den treuren te blijven bevechten, meestal omdat we willen dat de ander ons ziet, hoort, respecteert, …  Behoeften die niemand vreemd zijn.

4. Verzoeken versus eisen

 Jakhals

De jakhals eist van de ander dat hij zich gedraagt volgens zijn normen, en vooral op zo’n manier dat de ander in zijn behoeften voorziet. Dit maakt de ander onvrij in zijn handelen. De kans is groot dat de wederzijdse irritaties en oordelen groeien.

Giraf

De giraf is open en eerlijk over zijn gevoelens en behoeften en doet van daaruit een verzoek aan de ander. Hierdoor is de ander vrij om te kiezen of hij aan uw verzoek wil voldoen of niet. Wanneer u een verzoek doet aan een ander, loopt u dus altijd het risico dat deze uw verzoek niet inwilligt. De kunst voor de giraf is om hier met compassie en respect voor zichzelf en de ander mee om te gaan.

Nawoord: wellicht heeft u op basis van bovenstaande het idee dat u altijd op een ‘giraffen-manier’ moet communiceren. Daar zou de wereld op zich een stuk beter van worden. Maar soms kan het ook heerlijk opluchtend zijn om ongegeneerd onze jakhals uit te leven. Wees er dan alert op wanneer u dit doet en bij wie u dit doet.

Wanneer u begeleiding zoekt op het gebied van respectvolle communicatie neem dan gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek: info@BlankestijnenPartners.nl of tel. 0317-425134.